Reflexión global

Ola a todos!

Agora que rematamos as aulas con Luz Valencia e Ana Fontenla, vouvos presentar nesta entrada a miña reflexión global sobre esta parte da materia de Didáctica. A verdade é que me sinto moi agradecida por todo o que aprendín, tanto con Luz como con Ana, sobre o ensino da lingua inglesa. Compartiron con nós a súa experiencia como docentes, déronnos moi bos consellos e traballamos con elas unha gran cantidade de actividades que espero poder poñer en práctica pronto!

Sobre a organización das sesións, considero que non pode haber mellor maneira de enfocar o ensino das destrezas de comprensión e produción oral e escrita. Ao longo das demais materias, abordáronse tódolos contidos dun xeito fundamentalmente teórico. Botábase de menos un pouco de práctica! Presentar distintas actividades e realizalas na aula resulta de gran axuda non só para ir recompilando novas ideas, senón tamén para reflexionar sobre como e cando as podemos aplicar ou que podemos conseguir con elas.

Con respecto á última sesión, na que organizamos un debate grupal para tratar distintos temas (o uso das TIC nas aulas, os libros de texto, os deberes e mais como abordar o acoso escolar), dicir que me resultou unha experiencia moi enriquecedora. Como suxerencia para próximos anos, tal vez se poderían organizar as aulas para deixar uns minutos ao final de cada sesión e tocar un destes temas de cada vez. Dese xeito, poderíase aproveitar ese tempo para tratar máis en profundidade todas as dúbidas e preguntas que ían xurdindo ao longo da sesión.

Por último (aínda que non menos importante), dicir que o de verdade me levo sobre as aulas con Luz e con Ana son as ganas. Penso que a motivación polo seu traballo é algo que transmiten en cada unha das súas clases e coa que nos contaxiaron a todos. Así que, de novo, grazas.

Ata pronto!

Actividade de CLIL

Nesta nova entrada vouvos presentar a miña proposta para a actividade que Ana Fontenla nos suxeriu o pasado 2 de febreiro na aula. Xa que estivemos traballando CLIL, a idea era deseñar unha actividade para traballar outra materia. Aquí vai a miña:

Trátase dunha actividade de comprensión, destinada a traballar a materia de bioloxía con alumnos de 4º da ESO e consiste nunha comprensión lectora sobre os descubrimentos de Gregor Mendel. Para levar a cabo a actividade, os estudantes organízanse en grupos de catro ou cinco persoas. Antes de comezar, pódeselles preguntar aos alumnos se saben quen foi Gregor Mendel e de que pensan que pode tratar o texto ou como pensan que podería estar organizado. A continuación, cada grupo recibe varios anacos de papel con fragmentos do texto desordenados. Entre os membros do grupo deben encargarse de lelos en voz alta e ordenalos correctamente para conformar o texto completo. Algunhas ideas sobre como dividir os fragmentos:

E este sería o texto completo:

Father of Genetics

Gregor Mendel, through his work on pea plants, discovered the fundamental laws of inheritance. He deduced that genes come in pairs and are inherited as distinct units, one from each parent. Mendel tracked the segregation of parental genes and their appearance in the offspring as dominant or recessive traits. He recognized the mathematical patterns of inheritance from one generation to the next. Mendel's Laws of Heredity are usually stated as:

1) The Law of Segregation: Each inherited trait is defined by a gene pair. Parental genes are randomly separated to the sex cells so that sex cells contain only one gene of the pair. Offspring therefore inherit one genetic allele from each parent when sex cells unite in fertilization.

2) The Law of Independent Assortment: Genes for different traits are sorted separately from one another so that the inheritance of one trait is not dependent on the inheritance of another.

3) The Law of Dominance: An organism with alternate forms of a gene will express the form that is dominant.

The genetic experiments Mendel did with pea plants took him eight years (1856-1863) and he published his results in 1865. During this time, Mendel grew over 10,000 pea plants, keeping track of progeny number and type. Mendel's work and his Laws of Inheritance were not appreciated in his time. It wasn't until 1900, after the rediscovery of his Laws, that his experimental results were understood.

Para rematar, podémoslle volver a preguntar, por exemplo, cales foron os elementos do texto que lles axudaron a ordenar a información. Deste xeito, traballamos a súa comprensión lectora ao tempo que aprenden contidos e vocabulario relacionados coa materia de bioloxía.

Espero que vos gustara! Ata pronto!

Como NON avaliar

Ola a todos!

Hoxe véñovos a presentar a miña entrada de diario sobre a última sesión con Carlos Valcárcel, o pasado 1 de marzo. Como sabedes, na aula estivemos tratando o tema da avaliación na materia da primeira lingua estranxeira: os tipos de avaliación, os criterios e mais as ferramentas. Nesta entrada, gustaríame partir dos principios básicos dunha boa avaliación:

1. A validez, é dicir, avaliamos só o que foi aprendido.
2. A fiabilidade, é dicir, dous estudantes co mesmo nivel, van acadar os mesmos resultados.
3. A factibilidade, é dicir, temos en conta os tempos requiridos e os criterios de avaliación.

Para facer aportarvos unha visión de como NON avaliar, froito da miña experiencia como alumna, aquí vai:

1)       Facede un só exame en todo o trimestre

Sobre todo para unha materia como a lingua estranxeira, que non require un estudo diario nin un seguimento continuo para ir estudando os progresos. Ademais, este é o mellor xeito de coñecer aos vosos alumnos, de contribuír á súa aprendizaxe e de axudarlles a superar a materia. Por non falar da cantidade de tempo imos aforrar corrixindo unha soa vez.

2)Non fagades probas de avaliación inicial

Non nos importa o nivel que teñan os alumnos, nós imos dar o que está no libro, se non o saben de antes é o seu problema.

3)Os criterios de avaliación son un tema tabú

Aos estudantes non lles importa como lles vaian a avaliar. Non necesitan saber que competencias teñen que adquirir ao longo do curso para superalo. Ademais, así podemos subir e baixar a nota a ollo.

4) Obviade as probas orais e de escoita

Dan demasiado traballo e son moitos alumnos. En lugar de pensar como poden desenvolver e practicar estas destrezas, é mellor que fagan exercicios tipo fill in the blanks que xa veñen no libro, moito máis comunicativos e eficaces.

5) Redactade o exame o día anterior

Non fai falta dedicarlle moito tempo a pensar o exame, poñede o que vos pareza que teñen que saber. Non revisedes os estándares de aprendizaxe nin as competencias, nin vos molestedes en

6) Repetide o mesmo exame todos os anos

Isto axudaravos a gañar tempo. Total, os alumnos son máis ou menos sempre iguais, non fai falta adaptalo ao nivel que teñen e ao que fostes traballando ao longo do curso na aula. Ademais, se os resultados son malos, de seguro que non é culpa vosa.

8) Poñede exames que leven máis tempo da hora de clase

Os estudantes non teñen moito máis que facer que rematar o exame. Ademais, tampouco lles vai supoñer un aumento da ansiedade que xa sentían.

9) Preguntade cuestións que non se viron na aula

Se se queixan saberedes que estiveron atentos.

10) Utilizade a avaliación para castigar aos alumnos

Claro que si, a avaliación non é unha cousa seria que teña que pensarse detidamente e pode empregarse como instrumento de tortura.

Agora que xa vistes como NON avaliar, ídelle dando a volta a cada un dos enunciados e teredes un decálogo sobre como SI avaliar. Non o perdades nunca de vista. A avaliación é unha cuestión moi seria, que non se pode tomar á lixeira, e que se debe realizar seguindo os tres principios dos que vos falei ao principio (validez, fiabilidade e factibilidade). Do contrario, estaremos repetindo os mesmos erros que cometeron con nós. Uns erros que, quero pensar, foron froito do descoñecemento e a falta de formación en cuestións como a didáctica de ensino da lingua estranxeira.

Ata aquí a miña reflexión sobre a sesión. E vós, que pensades sobre a avaliación? Tivestes unha experiencia semellante? Ocórrevos algunha idea máis de como non avaliar para engadir á lista?

Ata pronto!

Sesión do 1 de marzo

Nesta nova entrada do blog vouvos falar das actividades que realizamos na aula na sesión do 1 de febreiro con Carlos Valcárcel. Na clase tratamos a avaliación no ensino da lingua estranxeira e as actividades que realizamos atópanse relacionadas con esta cuestión:

PRIMEIRA ACTIVIDADE

Como sempre, comezamos a sesión cunha actividade tipo pirámide a modo de warm-up, cuxo obxectivo era elaborar unha listaxe sobre tres cousas negativas que apreciamos na avaliación ao longo da nosa aprendizaxe. Ao tratarse dunha actividade en pirámide, primeiro fixémolo de xeito individual, logo en parellas, despois en grupos de catro e oito persoas, para finalmente expoñer as conclusións a modo de debate grupal.

Aquí van as miñas conclusións individuais:

Non facían avaliación inicial.

Non facían exame oral.

Só se tiña en conta o exame final para a avaliación.

E velaquí as conclusións grupais:

Non facían exame oral.

Só se tiña en conta o exame final para a avaliación.

Non se especificaban criterios de avaliación.

Como vedes, as conclusións grupais e individuais foron bastante parecidas, de xeito que puidemos observar que case todos tiveramos as mesmas experiencias.

SEGUNDA ACTIVIDADE

Desta vez traballamos en grupos de tres persoas cun manual de linguas estranxeiras que xa empregaramos hai algunhas semanas noutra actividade. O obxectivo era atopar unha actividade de comprensión oral ou escrita e que examinaramos a parte que servía para a avaliación.

No noso caso, centrámonos nunha actividade de comprensión escrita do manual Beyond 2, co que xa traballaramos noutra actividade, e seleccionamos unha actividade de comprensión escrita, que consistía nun texto non moi longo coa aparencia dunha páxina web. A avaliación da comprensión escrita realizábase mediante preguntas abertas que, polo xeral, buscaban unha resposta moi curta e facilmente localizable no texto. Isto fainos pensar en que o libro vai dirixido a estudantes cun nivel inicial ou intermedio de inglés.

As miñas reflexións

A primeira actividade a modo de warm-up resulta moi útil para comezar sesión non só para introducir os novos contidos dun xeito moi ameno, senón que tamén nos permitiu aprender da nosa experiencia como alumnos, ver e identificar cales foron os erros máis comúns e evitar que nós os volvamos a reproducir no futuro. Penso que é moi importante reflexionar en profundade sobre o que vivimos como estudantes, cales son os puntos fortes e débiles dos que foron os nosos profesores, para mellorar nós mesmos como docentes.

Sobre a segunda actividade, dicir que me pareceu moi oportuna, xa que, por unha banda puxemos en práctica o que acababamos de aprender e, pola outra, o material que empregamos xa nos era coñecido, o que permitiu que investísemos o tempo en facer a tarefa, en non en ir coñecendo o manual.

Xa por último, a modo de reflexión global das actividades realizadas con Carlos Valcárcel ao longo da materia, direi que as atopei tremenda útiles, ben para asentar os contidos, ben para introducilos. Ademais, atopo moi interesante o xeito no que emprega as actividades tipo pirámide a modo de warm-up. Gústame moito e, ao mesmo tempo, paréceme moi enriquecedor o debate que adoitan xerar entre todos nós. Un debate que o docente vai logo guiando cara os puntos que considera máis importantes de cara á materia. Dende o meu punto de vista, funciona moi ben para involucrarnos na aprendizaxe.

Ata aquí a última entrada do dossier de Carlos. Espero que vos gustara! Ata pronto!

Sesións do 24 e 25 de febreiro

Ola a todos!

Hoxe veño a presentarvos a miña reflexión sobre a sesións dos días 24 e 25 de febreiro con Luz e Ana. Na aula traballamos, a comprensión e a produción escrita e realizamos varias actividades para traballar estas destrezas cos nosos alumnos. Noutras entradas xa vos teño falado da tremenda utilidade que lle atopo a este enfoque práctico, que nos permite poñernos no rol do estudante e comprender e mellor os obxectivos da actividade que imos propoñer. Mais hoxe gustaríame centrarme noutros dous aspectos da sesión que tamén me pareceron moi proveitosos de cara a nosa labor docente.

O primeiro, que comentan tanto Luz como Ana nas súas clases, é a necesidade de enfocar unha actividade a un obxectivo ou obxectivos concretos. Así, cando falamos da expresión escrita, Luz comentábanos a posibilidade de aproveitar esa produción cara un propósito concreto, como pode ser recomendar unha película ou un libro no blog da biblio, na clase, etc. Pola súa banda, Ana falábanos da posibilidade de traballar cunha receita para que finalmente a fagan, por exemplo. Penso que deste xeito se crea un information gap real que engadirá valor ás nosas actividades e fomentará, ao mesmo tempo, o interese dos estudantes.

Moi relacionado con isto se atopa a necesidade de ensinar aos nosos alumnos de ser capaces de recoñecer as ideas principais dun texto e de facer resumos. É fundamental que saiban como resumir porque, ademais, de tratarse dun exercicio propio da selectividade, é necesario para mellorar a súa comprensión lectora. Os exercicios que fagamos na aula relacionados coa produción e comprensión escrita deberían estar destinados tamén a traballar estes aspectos para que os nosos alumnos vaian desenvolvendo as estratexias que necesitan para realizar estes exercicios adecuadamente.

O segundo aspecto que me gustaría destacar é tan só un par de ideas que propuxo Luz para a corrección dos traballos escritos, que consisten en facerlles empregar procesadores de textos para realizar a redacción ou mesmo realizar a corrección de xeito grupal.

Xa por último, sobre a avaliación do traballo escrito, gustaríame facer fincapé na importancia de empregar rúbricas de avaliación para orientar as nosas correccións e non limitarnos a sinalar os erros gramaticais. Penso que tamén se deben ter en conta outros aspectos, como o uso de mecanismos de cohesión ou a coherencia dentro do texto. Lémbrome que nalgunha ocasión, tamén se nos comentara a posibilidade de corrixir empregando cores, para que foran os propios alumnos os que detectaran os erros e tiveran a oportunidade de modificalo para mellorar así a súa puntuación. Que perdan o medo aos erros é crucial na clase de linguas e fomenta que, por exemplo, se atrevan a empregar estruturas gramaticais e vocabulario máis complexo.

Ata aquí a miña reflexión sobre estas dúas sesións, espero que vos gustara! Ata a próxima!

Actividade sobre comprensión e produción escrita

Nesta nova entrada de blog vouvos presentar a actividade de que seleccionei para practicar a produción escrita e que podedes atopar neste enlace da páxina de Lessonstream.

A actividade coñécese polo nome de The English tenses e vai destinada a traballar os tempos verbais en inglés a través da expresión escrita. Na proposta orixinal, vai destinada a alumnos de nivel básico a intermedio (no meu caso empregaríaa en 2º da ESO) e para a súa realización establécense uns 25 minutos.

A idea principal é solicitar un voluntario entre os estudantes, que se encargará de debuxar unha persoa no encerado cunha expresión triste na cara. A continuación, pídese aos estudantes que vaian construíndo a identidade desa persoa e mais razóns polas cales pode estar triste. A continuación, imos a viaxar no tempo cara ao futuro. Mudamos entón a expresión de tristeza do debuxo por un sorriso e pedímoslle aos estudantes que nos digan de memoria cales son eran os motivos polos cales esa persoa estaba triste un ano antes. Xa por último, pedímoslles que escriban unha redacción cunha historia sobre o que eles pensan que aconteceu nese ano para que agora a persoa se sinta feliz.

A selección desta actividade ven determinada por unha banda pola súa flexibilidade. A personaxe que debuxan no encerado é totalmente aberta e vaise creando de xeito colaborativo, coas aportacións de todos os compañeiros. Isto resulta ideal para traballar a imaxinación dos estudantes e facer que se sintan moito máis implicados na súa aprendizaxe. Ademais, o feito te ter que ir recordando as ideas que van saíndo para logo facer unha redacción fai que, ao mesmo tempo, esteamos traballando a memoria dos nosos alumnos, un elemento crucial no ensino de linguas estranxeiras.

Por outra banda, esta actividade resulta tremendamente sinxela e esixe moi pouco input por parte do profesor. Céntrase ante todo en conseguir o maior output posible por parte dos estudantes. Mesmo para traballar unha cuestión como os tempos verbais, búscase implicar ao alumno e facerlle a aprendizaxe amena e divertida, aplicando unha metodoloxía fundamentalmente comunicativa.

Por último, con respecto a outras posibles suxerencias de aplicación, penso que esta actividade podería dar pé a traballar tamén a comprensión escrita, se lles pedimos que se intercambien a redacción cun compañeiro e, despois de lela, vexan se coinciden nalgún dos motivos ou que cal consideran que é máis crible. Se se quere ampliar a actividade, mesmo se podería facer un debate grupal para ir vendo os motivos principais de cada unha das propostas que leron (deste xeito imos traballando a capacidade de resumo e de localizar as ideas principais dun texto) para preguntar, finalmente, cal é o que lles parece que pode ser o mais real.

Espero que vos gustara! Ata a próxima!

Dossier do 23 de febreiro

Ola a todos!

Nesta entrada de dossier vouvos presentar as actividades que realizamos na aula o pasado día 23 de febreiro con Carlos Valcárcel. A sesión, como podedes comprobar na entrada de diario, tratou sobre as programacións didácticas e, como é de esperar, as tres actividades que aquí vos deixo atópanse moi relacionadas cos contidos que estivemos vendo na clase:

PRIMEIRA ACTIVIDADE

Comezamos a sesión cunha actividade de tipo pirámide, na que debíamos facer unha lista sobre os aspectos que nós considerábamos fundamentais nunha programación. A continuación, realizamos primeiro un debate en parellas, logo en grupos de catro e finalmente de oito persoas ata chegar a unhas conclusións conxuntas para, finalmente, realizar un debate grupal.

Velaquí as miñas conclusións individuais sobre os aspectos fundamentais da programación:

Os obxectivos.

Os contidos.

A temporalización.

O certo é que logo de debater cos demais compañeiros funme dando de conta de que, en realidade, estes non eran aspectos fundamentais dunha programación, senón que moitos deles mesmo aparecen no currículo básico do ensino secundario. Moito máis importantes son os que consideramos finalmente a nivel de grupo:

•  A metodoloxía (aínda que sobre esta tamén se poden atopar certos contidos no MCERL)
• A temporalización (para min o máis importante, xa que é o máis se vai necesitar para orientar as sesións no caso de que o docente teña que ser substituído.)
• Os criterios de avaliación (como imos avaliar).

SEGUNDA ACTIVIDADE

Desta vez organizamos unha chuvia de ideas para ir elaborando unha lista con aquelas fontes das que podemos obter información para levar a cabo unha programación. As conclusións a que chegamos a nivel de grupo foron as seguintes:

O DOGA, o BOE, o Currículo da Xunta, o PEC (Proxecto Educativo de Centro), o PLC (Proxecto Lingüístico de Centro) ou o RRI (Regulamente de Réxime Interno). Ademais, tamén podemos atopar unha gran cantidade de información para as programación no Instituto Galego de Estatística, no MCERL ou mesmo en manuais de didáctica xeral ou de linguas.

TERCEIRA ACTIVIDADE

Como última actividade debiamos encargarnos de buscar a programación didáctica da materia de lingua estranxeira dun centro de ensino galego e, en grupos de tres persoas, ir examinando as distintas partes. No noso caso, empregamos a programación didáctica da materia de inglés do IES 12 de Outubro, de Ourense. En concreto, centrámonos no curso de 2º da ESO.

O primeiro que nos chamou a atención é que, malia tratarse dunha programación para este curso académico (2015-2016), non se axustaba moito ás especificacións marcadas pola LOMCE, senón que en moitos aspectos seguía empregando a LOMCE. Así, por exemplo, non se falaba de competencias clave, senón de competencias básicas. Tampouco se trataban os estándares de aprendizaxe, senón os obxectivos de etapa.

Ademais da falta de adecuación á lexislación educativa actual, semellaba bastante incompleta. Por poñer un exemplo, no canto de concrecións metodolóxicas, fálase dos materias e recursos da aula e do centro e mais dos espazos dispoñibles, mais non se fala en ningún momento sobre os materiais didácticos ou os libros de texto que se van empregar.

Finalmente, o apartado de avaliación resultaba moi impreciso, tan só se facía alusión á que o sistema empregado sería a avaliación continua, pero non se mencionaba de xeito explícito cales ían ser os criterios de avaliación, ou se se ía realizar unha avaliación inicial.

As miñas reflexións

Penso que as actividades que levamos na aula, non só desta vez, senón en xeral, resultan moi adecuadas para ir asentando os novos contidos. No caso da primeira actividade da pirámide, permítenos introducirnos nun novo tema intentando relacionar os coñecementos previos que tiñamos sobre as programacións e a nova información que se nos ía presentar. Ademais, con esta actividade sempre xorden novas ideas ou dúbidas que comentamos e que tamén nos axudan a comprender e asimilar mellor os novos contidos.

Sobre a actividade de chuvia de ideas, tan só dicir que nos permitiu ir poñendo en común as fontes que se nos ían ocorrendo, o cal considero que é un moi bo xeito de ir construíndo o coñecemento entre todos e de facer que os estudantes se involucren na súa propia aprendizaxe.

 Finalmente, sobre última actividade cómpre dicir que me pareceu unha moi boa maneira non só de poñer en práctica o que aprendemos, senón tamén de comprobar o importante que resulta facer ben unha programación didáctica.

Ata aquí as actividades que compoñen o dosier desta semana. Espero que vos gustaran! Ata a próxima!

As programacións didácticas

Hoxe veño a presentarvos a miña reflexión sobre a última sesión que tivemos con Carlos Valcárcel, o pasado 23 de febreiro. Na aula falamos sobre as programacións didácticas, centrándonos nas partes que considerábamos que debían compoñer unha programación, as súas fases, as fontes, e demais aspectos relacionados con esta cuestión. Non obstante, o que máis me chamou a atención da sesión foi unha das actividades que tivemos que levar a cabo, que consistía en ir examinando unha programación real sobre a materia de lingua estranxeira inglesa dun centro galego. Nesta outra entrada fálovos máis polo miúdo sobre as nosas conclusións, a partir das cales poderemos comprobar o pouco rigorosa que era.

Non se trata dun feito illado, non. Conforme íamos comprobando en voz alta os compoñentes de cada unha das nosas programacións, iámonos decatando do pouco que se axustaban ao que acabábamos de ver na aula. Poucas eran as que se contiñan tódalas partes esperables, e moi poucas contiñan un cronograma detallado co que se ía realizar cada semana (algo que considero crucial para comprobar se estamos cumprindo cos nosos obxectivos) ou rúbricas de avaliación, e moito menos explicaban adecuadamente a metodoloxía que ían aplicar.

Penso que existen varios factores que poden levar a realizar unha programación didáctica destas características. Primeiro, cómpre non perder de vista a rapidez coa que se impuxo a LOMCE e a necesidade de entregar programacións que se axustaran as súas esixencias sen recibir en moitos unha formación adecuada ao respecto. 

Segundo, a falta  de formación en didáctica da meirande parte do profesorado do Ensino Secundario. 

Terceiro, tamén relacionado co anterior, as diferenzas que existen entre a programación (de aula) que se esixe para superar a oposición e as programacións reais (de aula ou de curso) que imos ter que realizar despois no desempeño da profesión. 

Por último, e non menos importante, a visión que teñen moitos dos docentes do Ensino Secundario sobre as programacións, que consideran un mero trámite burocrático, no canto de entendelas como un instrumento fundamental para organizar correctamente as sesións e establecer e revisar os obxectivos para ese curso. 

Con semellante falta de organización, non é de doado saber que se estuda en curso, nin organizar unha adquisición progresiva do coñecemento, o que da lugar a que rematemos ensinando sempre o mesmo (o verbo to be, o presente simple, etc.).

 Finalmente, gustaríame comentar tamén a necesidade de expoñer as nosas programacións (se non toda, polo menos as partes fundamentais relativas á temporalización, avaliación, etc.) aos nosos alumnos. Considero que é fundamental que eles saiban como van a ser avaliados, cales son os obxectivos do curso  e que competencias necesitan desenvolver.

E vós, que pensades sobre as programacións didácticas? Considerades que se están a realizar dun xeito adecuado ou poden ser mellorables?

Espero que vos gustara! Ata a próxima!

Sesión do 18 de febreiro

Ola a todos!

Desta vez vouvos presentar a miña reflexión sobre a primeira sesión con Ana Fontenla o pasado día 18 de febreiro. Ao longo da clase, Ana presentounos distintas actividades destinadas a traballar a comprensión oral. Algunhas delas mesmo as fomos realizando entre nós, o cal me parece un xeito moi divertido de ver a utilidade da cada unha.

Non obstante, penso que algunhas das cuestións máis interesantes da sesión xurdiron a partir de moitas das preguntas que facían os compañeiros. O certo é que non son poucas as dúbidas que tiñamos, mais a profesora foi respondendo a todas aportando o seu punto de vista dende a experiencia, algo que resulta moi valioso!

Precisamente, unha desas cuestións que xurdiron foron os criterios de avaliación. A nosa experiencia como estudantes de secundaria non foi moi positiva a este respecto, xa que polo xeral se ten en conta un único exame ao final do trimestre. Nese exame, mídese (na meirande parte dos casos) unicamente a capacidade do estudante para realizar correctamente exercicios gramaticais. Este xeito de avaliación resulta moi pouco adecuado para unha materia como a lingua estranxeira, que require dun estudo continuado ao longo de todo o curso para poder ir avanzando e mellorando as distintas competencias. Ademais, non se pode pretender realizar un exame que avalíe tan só os coñecementos gramaticais sobre a lingua, é necesario ter en conta tamén a capacidade de comprensión e produción oral e escrita.

A este respecto, penso que resulta moi adecuado e moito máis útil para o alumno realizar un seguimento continuo do seu progreso. Así podemos saber de que nivel parte e en que medida foi progresando para telo en conta á hora de avaliar. Existen moitos factores externos que poden influír no seu grao de dominio da lingua estranxeira (que vaian a clases particulares, que estiveran de intercambio no país estranxeiro, etc.) e non podemos perder de vista. Ademais de premiar o feito de facelo ben, tamén deberíamos ter en conta o empeño que puxeron. Pode que un alumno, polos motivos que sexa, tivera moi pouco nivel de inglés cando comezou o curso, pero imos apreciando un esforzo diario e continuo. Penso que iso tamén o deberíamos recompensar.

A este respecto, pareceume moi interesante o método que emprega Ana nas súas aulas, facendo un seguimento diario da produción oral e atendendo á diversidade nas actividades de comprensión oral, sempre coa intención de manter motivado ao estudante. Penso que é un xeito moi útil de atender á diversidade de niveis da aula!

Ata aquí a miña reflexión sobre a última sesión. Ata pronto!

Actividade de comprensión oral (pre-, during- e post-listening)

Con esta nova entrada estreo a sección de Dossier dedicada ás aulas de Ana Fontenla. Desta vez, vouvos presentar a miña proposta para a actividade de comprensión oral co correspondente pre-, during- e post-listening que nos solicitou.

A miña proposta trátase dunha actividade que está destinada a alumnos de 4º da ESO e para a súa realización seleccionei o seguinte material:

Como actividade de pre-listening, preguntaríalle aos alumnos se lles gusta viaxar e que lugares lles gustaría visitar. Logo preguntaríalles se estiveron en Londres algunha vez e se lles gustaría ir. Despois, por parellas, pediríalles que imaxinasen unha viaxe a Londres e foran escribindo as atraccións turísticas que lles gustaría visitar.

Unha vez que rematen coa lista, preséntaselles o vídeo. Como actividade de during-listening, iría parando o vídeo cada vez que se presenta unha nova atracción para preguntar se lles gustaría ou non visitala e por que e cantos deles a tiñan incluída na súa lista.

A actividade de post-listening consistiría recordar todos os lugares que foron saíndo e en preguntarlles se ver se había algunha atracción turística ou lugar de Londres que eles escolleran e non aparecera no vídeo. Xa por último, pediríalles que de novo en parellas organizaran unha visita a Londres de tres días e decidiran que ían facer cada día, dende que chegan ao aeroporto ata que volven para coller un avión a Vigo. Para iso, poden empregar só as atraccións que viron no vídeo ou engadir as que pensaran ao principio.

Esa sería a miña proposta de actividade de comprensión oral. Espero que vos gustara!

Metodoloxías de ensino da lingua estranxeira

Para esta nova entrada do Diario, preséntovos a miña reflexión sobre a clase do pasado día 16 de febreiro con Carlos Valcárcel. Xa que na aula estivemos vendo distintas metodoloxías de ensino da lingua estranxeira, para esta entrada vouvos falar sobre a miña experiencia como estudante de lingua estranxeira ao longo da Educación Secundaria e no Bacharelato.

Non hai tanto tempo que os cursei, pero a metodoloxía que se empregaba aproximábase máis á tradicional. Eran moi raras as veces que se facía exercicios de comprensión oral e aínda máis escasos os de produción oral. Si teño que recoñecer que houbo algúns intentos de traballar a produción oral, pero limitábanse á memorización de redaccións ou diálogos que logo se reproducían na clase. O ensino centrábase fundamentalmente na gramática, que se presentaba de xeito explícito. Así  durante as clases o habitual era realizar exercicios moi repetitivos de tipo estrutural (fill in the blanks, por exemplo). Tamén se traballa moito coa tradución de oracións cara á lingua estranxeira e con listas de vocabulario de debíamos aprender de memoria. En xeral, os docentes seguían un libro de texto que semellaba bastante comunicativo e que incluía actividades de produción e comprensión oral, pero na práctica tan só se decantaban polas que ían orientadas ao traballo de estruturas gramaticais.

O certo é que aprender unha lingua deste xeito tan só da lugar a que os estudantes teñan medo de empregala na oralidade e teñan a sensación de estar aprendendo o mesmo constantemente. Penso que non son a única que ten unha experiencia deste tipo. De feito, penso que algo se está a facer mal en canto ao método empregado para o ensino da lingua estranxeira. Sobre todo, cando o resultado son alumnos desmotivados que non ven o momento de deixar de lado a materia.

Cal pode ser o problema? Dende o meu punto de vista, poden darse dúas situacións: o descoñecemento ou a comodidade. Pode ser que nalgúns casos non se conte coa formación didáctica suficiente como para saber seleccionar a metodoloxía máis adecuada. Mais penso que moitas veces tamén se trata dunha cuestión de comodidade. Resulta moito máis doado (e tamén aburrido) corrixir exercicios de gramática que valorar de xeito diario a produción oral dos alumnos. Moito máis doado aínda se facemos un único exame ao final do trimestre e deixamos de lado a importancia de fomentar o traballo diario no estudo das linguas estranxeiras. Un pouco de ética profesional, máis motivación (vocación, nunha palabra) e unha formación axeitada do profesorado penso que resolverían en boa medida esta situación.

E vós, que pensades? Foi semellante a vosa experiencia como estudantes de linguas estranxeiras?

Espero que vos gustara, ata pronto!

Sesión do 17 de febreiro

Nesta nova entrada vouvos presentar as miñas reflexións sobre a última sesión con Luz Valencia, que tivo lugar o día 17 de febreiro. Na clase falamos sobre as actividades destinadas á práctica da produción oral na lingua estranxeira é o certo é que resultou de novo unha sesión moi útil na que fun apuntando moitas ideas que espero poñer a proba.

Ademais desta batería de actividades que imos conformando, penso que desta sesión quédome tamén cunha serie de nocións moi importantes que penso que temos que ter en conta á hora de elaborar as nosas actividades.

En primeiro lugar, as diferenzas entre exercicio, actividade e proxecto! Cando preparamos unha sesión debemos ter en conta sempre  a finalidade de cada un deles e o que queremos conseguir. Quédome, sobre todo, co consello sobre o perigo e a complexidade dos proxectos. Ás veces, é mellor comezar con cousas menos ambiciosas, pero ben enfocadas e cun obxectivo claro, que embarcarse nun proxecto sen saber moi ben onde nos vai levar (anotado queda!).

En segundo lugar, o concepto MINIMAX para poñer en práctica na elaboración das actividades. Moitas veces investimos unha gran cantidade de tempo en preparar un material que só imos poder empregar en contadas ocasións. O mellor é entón economizar e sacar o máximo partido a cada actividade que preparemos, dándolle un toque persoal co que conseguiremos involucrar máis aos nosos alumnos.  A este respecto, chamoume moito a atención o xeito en que podemos ir variando a mecánica dunha actividade para que os estudantes traballen aspectos como a imaxinación ou mesmo a memoria. Paréceme fundamental este xeito de enfocar as actividades de expresión oral para que deixen de tratar, por exemplo, sobre o tan habitual comentario dunha imaxe que non nos inspira absolutamente nada! Nesta outra entrada podedes ver como aplico o concepto MINIMAX no desenvolvemento dunha actividade de produción oral.

Xa por último e a modo de reflexión xeral, teño que poñer énfase na necesidade de traballar a expresión oral nas aulas! Penso que se os alumnos se senten moito máis motivados cara ao estudo dunha lingua se aplicamos un enfoque comunicativo, con situacións moi semellantes ás que se poden dar en contextos reais. Deste xeito danse de conta da utilidade real do que están aprendendo e deixan de asociar a aprendizaxe dunha nova lingua coa memorización de léxico e estruturas gramaticais totalmente descontextualizadas que logo non saben aplicar.

Espero que vos gustara! Ata pronto!

Actividades da sesión do 16 de febreiro

Nesta nova entrada de Dossier vou presentar as actividades que realizamos na sesión do 16 de febreiro co Carlos Valcárcel, que ían destinadas a repasar os distintos niveis de concreción curricular e máis a analizar as metodoloxías aplicadas no ensino da lingua estranxeira a través da análise de distintos libros de texto. Aquí vos deixo un breve resumo de cada una delas, xunto cunha reflexión final ao respecto!

1ª Actividade

A sesión comezou cunha actividade a modo de warm up, na que tiñamos que relacionar unha serie de conceptos (Currículum ESO, PEC, Programación (materia), MECR, PLC, LOMCE) co seu correspondente nivel de concreción curricular. Para a realización da actividade organizámonos en grupos dunhas catro persoas, nos que tivemos que debater ata chegar a un consenso sobre a solución.  Velaquí as nosas conclusións:

Primeiro nivel: LOMCE, MERC (Consello de Europa), Currículum ESO

Segundo nivel: PEC PLC.

Terceiro nivel: Programación (materia).

Cuarto nivel: Programación (materia), xa que inclúe as adaptacións curriculares.

2º Actividade

Na seguinte actividade empregamos a coñecida Pirámide, da que xa teño falado en entradas anteriores, para elaborar unha lista coas cinco actividades que máis realizábamos nas aulas de lingua estranxeira dende a nosa perspectiva como alumnos. A lista conformábase primeiro de xeito individual, lodo comparábamos os resultados en parellas e íamos escollendo as opcións que máis se repetían. A continuación, repetimos o proceso en grupos de catro e, por último, de oito persoas. Deste xeito, obtivemos unha visión comparativa das actividades que máis se empregan no ensino da lingua estranxeira. Aquí vos deixo as miñas conclusións individuais e as conclusións grupais finais:

Conclusións individuais:

1. Fill in the blanks

2. Reading

3. Tradución

4. Reformular oracións

5. Listen and repeat

Conclusións grupais:

1. Fill in the blanks.

2. Listening

3. Reading

3º Actividade

De novo en grupos, no noso caso de tres persoas, levamos a cabo unha análise sobre un método de ensino da lingua francesa, na que cada grupo se encargaba de estudar unha cuestión. Nós debíamos centrarnos en ver que actividades se empregaban para traballar a fonética e a pronunciación. A este respecto, chamounos moito a atención que a redacción das instrucións para realizar os exercicios se fixera en francés e en español. Isto débese a que se trataba dun libro bastante antigo, xa que os métodos actuais adoitan empregar só a lingua estranxeira.

En canto aos exercicios dedicados a traballar a fonética e a pronunciación, estes eran ben escasos. Non había ningún exercicio no que se traballara a fonética de xeito específico, tan só observamos algunhas actividades destinadas a ler en voz alta ou memorizar e logo repetir en voz alta.

Concluímos, polo tanto, que se trataba dun método propio da metodoloxía tradicional, que se centraba máis en traballar a gramática de xeito explícito, e con actividades de comprensión e produción escrita moi dirixidas, centradas en ditados ou lectura de textos.

4º Actividade

Esta actividade atópase moi relacionada coa actividade anterior, pois de novo en grupos tiñamos que analizar un método de ensino. Desta vez, tratábase dun método moito máis actual, no que tiñamos que estudar a metodoloxía dunha das unidade do libro (Beyond 2 no noso caso).

Agora si se incluían exercicios de fonética e pronunciación, nos que se polo xeral se pedía ao estudante que escoitara primeiro e logo repetira unha serie de palabras. Para a comprensión oral, ademais de exercicios de listening, incluíanse outros nos que os alumnos debían escoitar para ir comprobando as súas respostas. A produción oral trabállase tamén en algunhas actividades nas que se pide ao estudante que fale con outro compañeiro sobre unha determinada cuestión relacionada coa unidade. Nestes casos, inclúense cadros con exemplos de oracións que se poden empregar.

En canto á gramática, neste método empréganse varios exercicios de tipo estrutural, destinados a escoller o verbo adecuado segundo o caso, completar os ocos, relacionar ou escoller a opción correcta. O léxico trabállase a partir dun texto relacionado co vocabulario que se pretende ensinar na unidade e máis con exercicios para relacionar determinados conceptos con fotografías.

Polo que puidemos observar, o noso método é fundamentalmente comunicativo e a gramática traballase de xeito implícito, xa que, malia que se inclúen exercicios, as explicacións gramaticais son bastante reducidas e sempre dentro do contexto concreto que se está a traballar na unidade.

Algunhas reflexións...

A miña opinión sobre as actividades de tipo Pirámide podédela atopar noutras entradas, sempre a considero un bo xeito de traballar de xeito cooperativo e que nos permite. A actividade de warm-up que realizamos pareceume moi axeitada para comezar a introducir a sesión, xa que permitía avaliar os coñecementos que tiñamos sobre os niveis de concreción curricular, relacionar conceptos e ir comentando novas ideas.

Por último, sobre as actividades tres e catro, dicir que me parecen unha boa maneira de poñer en práctica o que íamos aprendendo sobre as metodoloxías de ensino da lingua estranxeira. Deste xeito, puidemos comparar dous métodos ben diferentes (un tradicional e outro moito máis actual) para facernos unha idea moito máis clara do principios básicos de cada metodoloxía.

Actividade de produción oral a partir dunha foto

Nesta entrada preséntovos a miña proposta para a actividade que Luz nos encargou para a seguinte sesión, que vai destinada a traballar a produción oral a través dunha foto. Pois ben, no meu caso, decidín escoller unha foto persoal, para economizar o tempo invertido en idear a actividade, xa que información que vou necesitar xa se atopa na miña memoria. Ademais, co carácter persoal da imaxe espérase espertar tamén o interese dos alumnos.

A actividade vai destinada a alumnos de segundo ou terceiro da ESO e introduciríase nun contexto no que se estea a traballar vocabulario relacionado cos alimentos e comidas en inglés. A idea é organizalos en grupos de 4 ou 5 persoas e presentarlles a seguinte imaxe:

Primeiro, pregúntaselles que é o que ven na imaxe, quen pensan que a fixo e para quen. Cando adiviñar que a tarta a fixo a súa profesora, aumentará a súa curiosidade por saber máis. Unha vez que temos gañado o seu interese, explicámoslle a parte central da actividade, que consiste en que cada grupo intente adiviñar tódolos ingredientes que poida da tarta facendo preguntas á profesora.

Deste xeito repásanse alimentos básicos (eggs, milk, sugar, butter, chocolate...) ao tempo que se van introducindo outros novos (flour, vanilla, ...).

Dependendo do que desexemos que dure a actividade, podemos empregar este mesmo material para repasar verbos relacionados coas accións que se tiveron que levar a cabo para facer a tarta (add, mix, bake, prepare,  ). Ao mesmo tempo, podemos ir combinando os verbos cos alimentos que empregamos anteriormente. Deste xeito, se lles facemos recordar os alimentos, imos estimulando a súa memoria a curto prazo. Se nos interesa, tamén poderíamos ir introducindo os distintos utensilios de cociña que se empregaron (fork, spoon, knife, mixer, oven...)

Ata aquí sería a actividade para traballar a produción oral, pero, se nos interesa, tamén poderíamos estirala aínda máis e traballar a produción escrita. Así, unha vez traballados todos os aspectos anteriores, poderíase pedirlle aos alumnos que escribiran os pasos que eles consideran que se seguiron para facer a tarta. Non terían que empregar estruturas gramaticais moi complexas, senón ir escribindo os pasos co vocabulario e os verbos que foron escoitando, engadindo conectores que permitan organizar as accións que se levan a cabo (empregando por exemplo firstly, secondly, then, finally...).

Estas son as aplicacións que se me ocorren agora mesmo para a actividade, pero estou segura de que habería moitas máis. Espero que vos gustara!

Sesión do 3 de febreiro

Con esta nova entrada estreno a sección de Diario para as aulas de Luz Valencia, na que vou falar sobre os aspectos que me resultaron máis interesantes e dos que máis me chamaron a atención sobre a clase.

En concreto, desta vez voume centrar na sesión do pasado día 3 de febreiro, na que tratamos o tema do traballo das competencias na aula a través de distintas actividades, comezando coa posta en práctica dunha warm-up activity, na que tiñamos a profesora nos presentaba tres enunciados sobre distintas situacións da súa vida e nos debíamos adiviñar, facendo preguntas, cal deles era falso.

Precisamente, esta actividade é unha das cuestións que me gustaría comentar. Atopeina realmente útil para facer unha primeira toma de contacto coa aula e coñecer o nivel de inglés xeral dos estudantes sen ter que levar a cabo unha proba de avaliación inicial, algo que tan só poría nerviosos aos alumnos. Mais deste xeito conseguimos o mesmo resultado sen que eles se dean de conta de que están sendo avaliados.

Ademais, penso que a actividade é ideal como introdutoria para comezar a presentarnos aos estudantes durante a primeira sesión do curso, porque permite comezar dun xeito relaxado e, ao mesmo tempo, da pé a que os estudantes poidan satisfacer a súa curiosidade sobre a nova docente. Non obstante, considero que tamén pode ter cabida en moitas outras situacións, por exemplo, como método para traballar a formulación de enunciados interrogativos. Tamén se podería empregar para fomentar a integración dos alumnos dentro da aula (se non se coñecían previamente) ou como estratexia para mellorar as relacións entre os estudantes, se lles propoñemos que traballen en parellas ou en grupos e formulen eles mesmos os enunciados.

A outra cuestión que me gustaría destacar desta sesión é o útil que pareceu de cara á práctica docente, pois tratamos moitas actividades sobre as que logo reflexionabamos e viamos de que outro xeito se poderían ter levado a cabo, que competencias nos permitían traballar. Ademais das novas ideas sobre actividades que nos vai aportando este enfoque práctico, quédome sobre todo con que, aparte da competencia lingüística, podemos traballar moitas outras, mesmo a matemática ou as competencias básicas en ciencia e tecnoloxía. Esta é unha cuestión que teño que recoñecer que nunca se me ocorrera! Queda anotada, polo tanto, para aplicala no futuro.

Ata aquí a miña reflexión sobre as cuestións que máis me chamaron a atención desta sesión, agardo á seguinte clase para facer un novo comentario!

Actividade para traballar competencias

Nesta nova entrada vouvos presentar a miña proposta para a actividade da sesión coa docente Luz María, na que se debían traballar polo menos dúas competencias. Espero que vos guste!

A actividade que propoño vai destinada a unha clase de inglés de 4º ESO ou 1º de Bacharelato e está pensada para ser realizada nunha sesión, malia que, como comentarei despois, cabe a posibilidade que os alumnos dediquen un pouco de tempo na súa casa. Esta actividade tamén é ideal para realizar en módulos de Formación Profesional que conten cunha materia de inglés como lingua estranxeira.

Primeira parte da actividade:

Para comezar, a profesora presenta un vídeo en inglés sobre a elaboración dun currículo e os estudantes van anotando nun papel en branco as partes que consideran que ten que ter. A continuación, dáselles a opción de revisar e comparar os resultados en parellas ou en grupos. Se o desexan, no seu lugar poden levar a cabo a revisión do que escribiron de xeito individual.

Despois, ábrese un debate grupal no que se van lendo as respostas en alto para ir completando o exercicio en voz alta entre todos e coa axuda da profesora. Ao mesmo tempo, vanse comentando as diferenzas que existen con respecto aos elementos dun currículo en lingua española.

Segunda parte da actividade:

Agora que os estudantes xa saben como redactar un currículo en inglés, pásase á segunda parte da actividade: poñer en práctica o que aprenderon. Para iso, a profesora propón unha oferta de traballo á que os estudantes deben responder redactando o seu currículo. Os alumnos teñen dúas alternativas para realizar a tarefa, co que se pretende ter en conta as necesidades e preferencias de todos alumnos:

•             Poden contestar á oferta proposta pola profesora, ben con datos reais, ben con datos ficticios.
•          Poden buscar outra oferta e postular o seu currículo empregando datos reais ou ficticios. Neste caso, deben informar sobre a oferta que seleccionaron.

Deste xeito, preténdese acadar un maior grao de motivación por parte dos alumnos, ao crear unha tarefa flexible e cunha utilidade práctica real.

A elaboración do currículo pode realizarse en formato dixital ou en papel, dependendo dos recursos do centro. Ademais, cabe a posibilidade de que os alumnos entreguen a actividade na seguinte sesión, para proporcionarlles tempo para rematar a tarefa na casa se así o desexan.

Competencias que se traballan:

• Competencia lingüística: os estudantes traballan a expresión escrita en lingua inglesa nunha situación comunicativa que podería chegar a producirse nun contexto real.
• Aprender a aprender: saber como elaborar un currículo e coñecer como manexar os recursos adecuados para facelo.
• Sentido da iniciativa e espírito emprendedor: ven dado polo carácter flexible da tarefa, que fomenta a toma de decisións e mesmo permite premiar a aqueles estudantes que se esforcen por realizar un bo traballo.
• Conciencia e expresións culturais: analízanse as diferenzas culturais relativas á mesma tipoloxía textual dentro de dúas culturas distintas.
• Competencias socias e cívicas: saber como redactar un currículo resulta fundamental na sociedade actual para poder acceder a un posto de traballo.
• Competencia dixital (se se empregan recursos dixitais): os estudantes teñen a oportunidade de experimentar co procesador de textos para crear distintos formatos para o seu currículo.