Comentario da Unidade 2

Nesta segunda unidade faise imprescindible botar unha ollada á normativa educativa vixente a nivel autonómico e nacional en materia de educación e comparala coas recomendacións do Marco Común Europeo de Referencia para as Linguas (MCERL).

A LOMCE, a Lei Orgánica para a Mellora da Calidade Educativa, foi aprobada no ano 2013 e, como o seu nome indica, pretende unha mellora da calidade no eido educativo, que sustenta esencialmente nos malos resultados acadados no Informe Pisa2009, sobre todo en materia de comprensión lectora, competencia matemática e competencia científica (Preámbulo V, LO 8/2013 do 10 de decembro).  

Entre os moitos cambios introducidos pola LOMCE, interesan para este comentario aqueles relacionados coa intención de fomentar o plurilingüismo e mellorar a competencia nas linguas estranxeiras, pois atópanse estreitamente relacionados coas esixencias do MCERL.

Por unha banda, coa LOMCE establécese un novo currículo formal para a ensinanza de idiomas na ESO e no Bacharelato, co que se pretende adaptar os contidos aos distintos niveis do MCERL. Estes contidos divídense en tres áreas fundamentais: a comprensión oral e escrita e a produción oral e escrita, de xeito moi semellante ao realizado no MCERL. Ao mesmo tempo, establécense uns criterios de avaliación e uns estándares de aprendizaxe relacionados cos coñecementos esperables dun estudante de idiomas que avanza dende o nivel básico (A) ao intermedio (B).

Malia que os cambios do currículo formal pretenden mellorar as competencias dos estudantes de idiomas, pouco se pode conseguir se se continúa a pasar por alto a necesidade de cambiar a metodoloxía empregada no ensino de idiomas e se obvian as distintas destrezas da competencia lingüística á hora da avaliación.

Por outra banda, como medida para fomentar o plurilingüismo, a  LOMCE pretende que os estudantes acaden o dominio de ata tres linguas estranxeiras (Preámbulo XII, LO 8/2013 do 10 de decembro). 

Dende o meu punto de vista, a introdución de novas materias de linguas estranxeiras no sistema educativo nunca debería ser obxecto de crítica, sempre e cando se faga de xeito respectuoso coas linguas oficias e non supoña unha limitación das horas dedicadas ao traballo das mesmas. A este respecto, sería interesante diversificar a oferta de idiomas que poden escoller os estudantes, que se limita a inglés, francés e portugués, este último tan só nalgúns institutos. Considero que se son eles os que deciden que linguas estranxeiras estudar poden chegar a sentirse máis motivados e, en consecuencia, conseguiríase mesmo aumentar o seu interese e mellorar os resultados.

Non obstante, parece bastante un tanto ambicioso esixir o dominio de ata tres linguas estranxeiras á luz dos resultados en materia de comprensión lectora do devandito Informe Pisa 2009. Se cadra, teríase que comezar buscando unha mellora das competencias nas linguas que xa dominan os estudantes e centrarse naqueles aspectos que necesitan reforzo.

Ademais, a LOMCE fala de acadar o “dominio” non só dunha lingua estranxeira, senón tamén dunha segunda e ata unha terceira. Resulta un tanto precipitado falar de dominio cando o nivel que se lle presupón a un estudante de bacharelato cando remata é o B1, de acordo do MCERL. No canto de aumentar o número de linguas estranxeiras dentro do currículo da ESO, talvez sería máis interesante intentar mellorar o nivel que teñen os alumnos da súa primeira lingua estranxeira.

Como conclusión, poderíase dicir que a LOMCE pretende adaptarse ás esixencias do MCERL e fomentar, ao mesmo tempo, o plurilingüismo. Mais non parece facer uso das medidas e instrumentos máis axeitados. Para mellorar a calidade no ensino de linguas, o primeiro sería buscar o apoio e consenso da comunidade educativa, pois os seus membros son os que máis poden aconsellar en materia de calidade.

 REFERENCIAS:

Consello de Europa (2002), Marco común europeo de referencia para las lenguas: aprendizaje, enseñanza, evaluación. Madrid, MECD y Anaya.

Ministerio de Educación, Cultura e Deportes. Lei orgánica para a mellora da calidade educativa (LOMCE) (Lei Orgánica 8/2013, 9 de decembro). Boletín Oficial do Estado, nº 295, 2013, 10 decembro.